Het was een stevige lobby. Burgemeester G. Hut van Oosterbroek stuurt al op 19 maart 1990 een kattebel naar het hoofdkwartier van Van der Valk in Nuland. Denk eens aan ons, staat erin. Als 'ome' Gerrit interesse toont, biedt de burgemeester aan mee te betalen. Brief van 21 mei: 'De gemeente zou daarbij tot een nader te bepalen bedrag als mede-investeerder kunnen optreden.'

Vijf miljoen gulden brengt Hut in stelling. Het terrein langs de snelweg kan 'om niet' aan Van der Valk worden overgedaan, en de gemeente zal de sporthal betalen plus het subtropisch zwembad. Oosterbroek ziet groot voordeel: het bestaande zwembad maakt verlies en de gymzaal is klein en oud - mooie kans om de inwoners te trakteren op uitstekende voorzieningen. Om van werkgelegenheid en PR voor de regio nog maar te zwijgen.

Ome Gerrit, zoals hij zelfs in officiële stukken wordt genoemd, hapt toe. De plannen zijn mooier 'dan dat de gemeente had kunnen dromen', meldt secretaris K. Nieland de gemeenteraad. Het college van B en W krijgt een rondleiding door het hart van het Toekan-imperium, 'de excursie zal voor rekening van het Van der Valk-concern geschieden', schrijft Nieland.

Over de discutabele reputatie van het bedrijf geen woord. Als later veroordeling van Gerrit van der Valk dreigt wegens belastingfraude, is er slechts angst dat het de bouw bij Zuidbroek in de war zal schoppen. Opgelucht constateren lokale kranten het tegendeel.

Ontwerper van het complex bij Zuidbroek is architect Spoor, die ook tekende voor hotel Tiel. Aannemingsbedrijf De Valk zal bouwen. Het aanvragen van de bouwvergunning, op 9 december 1992, gaat niet volgens de regels. Technische gegevens over fundering, vloer en staalconstructie ontbreken, net als de sterkteberekeningen. Toch meent burgemeester Hut 'de bouwaanvraag in behandeling te moeten nemen, mede om de voortgang van de bouwwerkzaamheden niet te belemmeren' (brief van 22 december).

Idem bij de aanvraag van de tweede bouwvergunning, voor het motel, in oktober 1995. Bouw- en woningtoezicht waarschuwt: de plannen voldoen niet aan het bouwbesluit en de welstandscommissie maakt bezwaar. Aldus moet de aanvraag 'formeel gezien geweigerd worden', adviseert P.C.H. Bakker op 20 november. Hij ziet in dat de gemeente anders zal beslissen. 'Juridisch is dit niet correct.'

Een dag later zijn de papieren rond. In de jaren die volgen, toont uitbater Martin van der Valk zich een meester in tijdrekken en het omzeilen van regels. Een milieuvergunning voor het zwembad wordt niet aangevraagd, opslag van gevaarlijk afval en chloor wordt niet geregistreerd en in de stookruimte wordt beddengoed bewaard, schrijft milieuambtenaar H. Swiersma in oktober 2000. Controle op legionella blijft uit. Het terrein is deels veranderd in een stortplaats voor sloopafval en autowrakken; in de sloot ligt een koelkast weg te rotten. Pas als de gemeente dreigt met boetes, volgt actie.

De brandweer waarschuwt al in 1994 dat de gebouwen onveilig zijn en blusmogelijkheden ontberen. Vlak voor de oplevering, in april 1995, brandt het sportcentrum af. Dat maakt geen indruk. Commandant H. Huizing blijft hameren op verbetering: 'Mede gelet op de bouwwijze', schrijft hij op 6 maart 1998, 'zal een kleine brand leiden tot een totale vernietiging van het gehele complex.' Brief van 1 november 2000 aan Van der Valk: 'Dit betekent, dat de brandweer eerst te laat met een reddingsactie kan beginnen, waardoor vele slachtoffers niet uitgesloten moet worden.'

Nog steeds heeft Van der Valk Zuidbroek geen gebruikersvergunning. Inmiddels is de blusinstallatie zeven keer afgekeurd, binnenkort volgt test acht. De gemeente dreigt al enige tijd met een boete van ruim 450 euro per dag, maar heeft goede hoop dat het zonder kan. 'Bestuursdwang heeft weinig zin', zegt de huidige burgemeester, M. Lantinga. 'We hebben liever dat ze het geld uitgeven aan goede brandblussers.'